Polska, województwo śląskie, powiat wodzisławski, gmina Lubomia. Okolice rzeki Odry, tutaj bowiem istniała jedna z bardziej tragicznych i kontrowersyjnych w ostatnim czasie miejscowości. Nieboczowy, wieś licząca sobie około 500 mieszkańców na przełomie pierwszych dwóch dziesięcioleci XXI wieku. Jej los stał się obiektem zainteresowania dziennikarzy, urban explorerów i szabrowników.

Pierwsze wzmianki o istnieniu Nieboczów pochodzą z 1240 roku. W 1290 roku książe Przemysław podarował mieszczanom raciborskim dużą połać lasu w dolinie nadodrzańskiej w ramach podziękowań za waleczność. Nazwa wsi jest topograficzna - zawiera rdzeń -bok,      -bocz - co oznacza tyle, co osada na uboczu lub zboczu rzeki. W roku 1603 wieś została sprzedana Wacławowi Reiswicowi, a w roku 1730 właścicielem stał się książe Lichnowski.
 

Już w 1840 roku powstała tu pierwsza szkoła, a z początkiem I wojny światowej powstała remiza strażacka. Stał tutaj również piękny, zabytkowy kościół, w pełni drewniany. W roku 1971 przeniesiono go do Kłokocina - dzisiaj stanowi eksponat skansenu w Chorzowie. Reszta budowli stała niemal nietknięta do XXI wieku.
 

W roku 1997 Polskę dotknęła ogromna klęska żywiołowa, o której mówi się "powódź tysiąclecia". Najważniejszą datą w historii Nieboczów były 7 i 8 lipca, kiedy doszło do wylewu Odry w powiecie wodzisławskim, raciborskim i samym Raciborzu. Katastrofa sprawiła, że społeczność wsi jeszcze bardziej zżyła się ze sobą i stała jedną, wielką rodziną, pomagając sobie w zwalczaniu skutków powodzi. W 2005 roku Nieboczowy zostały nawet wybrane najładniejszą wsią okolicy. Z początkiem XXI wieku istniał tutaj nowy kościół, remiza oraz ośrodek wypoczynkowy "Raj". Niestety, do prawdziwego przewrotu miało dojść dopiero później.

Kapliczka

Kapliczka

ul. Brzeska

ul. Brzeska

Ulice Rzeczna i Wiejska

Ulice Rzeczna i Wiejska

Ulice Rzeczna i Wiejska

Ulice Rzeczna i Wiejska

ul. Wiejska

ul. Wiejska

ul. Wiejska

ul. Wiejska

Kościół od frontu

Kościół od frontu

Kościół, ściana boczna i tył

Kościół, ściana boczna i tył

Zaczęto planowanie budowy zbiornika retencyjnego "Racibórz Dolny", którego teren wyznaczony przez geologów pokrywał się z miejscem istnienia między innymi wsi Nieboczowy. W 2011 roku mieszkańcy zostali poinformowani o fakcie przymusowej wyprowadzki, jednak ich docelowym miejscem miała stać się ich odtworzona wieś 7 kilometrów dalej. W 2013 roku rozpoczęto prace budowlane oraz wysiedlenia, rok wcześniej rozpoczęto budowę nowej wsi na terenie miejscowości Syrynia.

Nieboczowy w ostatnich latach świetności / źródło: Google Street View

Zbiornik o powierzchni 2626 hektarów i pojemności 170 milionów metrów sześciennych w etapie II i 320 milionów metrów sześciennych (w tym 150 mln m³ pojemności użytkowej i 170 mln m³ pojemności powodziowej) w III etapie (po wyeksploatowaniu złóż kopalin) ma za zadanie ochronę terenów dotkniętych klęską z roku 1997. Zasięg oddziaływania ochronnego wraz z Polderem Buków będzie sięgać do Wrocławia. Ukończony zostanie jako polder, jednak są plany przekształcenia go w zbiornik mokry. Dzięki temu będzie mógł on zapobiegać suszy czy spełniać rolę rekreacyjną.

Planowany teren zbiornika Racibórz Dolny, zaznaczono kolorem czerwonym      źródło: ORSIP

Z biegiem czasu Nieboczowy popadały niemal natychmiastowo w ruinę, zarówno pod względem zabudowań jak i społeczności. Mówi się, że zaledwie 1/3 mieszkańców wyprowadziła się do "Nowych Nieboczów", pomimo odtworzenia układu ulic, kościoła czy przeniesienia cmentarza wraz z kaplicą (była to największa ekshumacja w powojennej Europie). Planuje się także budowę sieci dróg, placówek handlowych, boiska, parku ze stawem i wyspą oraz remizy - ma to na celu idealne odtworzenie warunków jakie panowały w starych Nieboczowach.

Nieboczowy w sierpniu 2017 roku - około 50% zabudowań wsi, kilka zamieszkanych domów  źródło: materiał własny

Z początkiem 2017 roku nowa miejscowość oficjalnie przyjęła nazwę Nieboczowy, a stara wieś została administracyjnie zlikwidowana. Z początkiem 2018 roku z infrastruktury pozostały się tylko pojedyncze zabudowania w okolicy ośrodka "Raj", takie jak boisko czy stanowiska łowieckie i wypożyczalnia łodzi. Skala zniszczenia jest niewyobrażalna jeśli chodzi o przestrzeń czasu. W przeciągu roku wieś została całkowicie zlikwidowana.

2002

2002

2009

2009

2015

2015

Zdjęcia satelitarne wsi ukazujące progres oraz późniejszy regres życia wsi, odpowiednio lata 2002, 2009 i 2015 / źródło: ORSIP

2002

2002

2009

2009

2013

2013

2015

2015

Zdjęcia satelitarne centrum wsi, odpowiednio lata 2002, 2009, 2013 i 2015 - najbardziej wyraźne zmiany w ilości zabudowań / źródło: ORSIP

Obecnie teren wsi to ogromny plac budowy, wraz z terenem miejscowości Ligota Tworkowska, Nowy Dwór oraz Trawniki. Grunt jest starannie przekopywany aby pozbyć się fundamentów budowli, w skutek działań ciężkich maszyn uszkodzeniu ulegają także drogi. Najbardziej naturalny stan rzeczy pozostał w południowej części wsi, od strony lasu.

Ośrodek "Raj"

Ośrodek "Raj"

Ośrodek "Raj"

Ośrodek "Raj"

Ośrodek "Raj"

Ośrodek "Raj"

Ośrodek "Raj"

Ośrodek "Raj"

Okolice Nieboczów

Okolice Nieboczów

Okolice Nieboczów

Okolice Nieboczów

Nieboczowy

Nieboczowy

Nieboczowy

Nieboczowy

Nieboczowy

Nieboczowy

Stan wsi na dzień 20 stycznia 2018/ źródło: materiał własny

Historia wsi liczącej sobie niemal 800 lat dobiegła końca. Miejsce, które było symbolem walki i zwycięstwa nad żywiołem wody, musi zostać zniszczone w imię ochrony przed kolejną taką walką. Obecnie trwają prace budowlane przy Nowych Nieboczowach w celu ich rozbudowy i kompletnego odtworzenia starej miejscowości, budując wyżej wymienione obiekty.

Zestawienie dwóch wsi w sierpniu 2017/ źródło: materiał własny

Nieboczowy obecnie mieszczą się 7 kilometrów od oryginalnej wsi, powstały w granicach miejscowości Syrynia w okolicach kolonii Szpluchów i Dąbrowy (miejsce potocznie nazywane Czajką). Stały się czwartą wsią w Polsce przeniesioną ze względu na budowę zbiornika wodnego. Do grona tych wsi zalicza się jeszcze Maniowy nad Dunajcem, Mucharz nad Skawą oraz Zarzecze nad Wisłą.

Położenie wsi względem miejscowości Syrynia/ źródło: ORSIP

Obecnie wybudowany jest kościół, cmentarz z kaplicą, warsztat samochodowy oraz kilkadziesiąt domostw. W sierpniu 2017 roku w fazie budowy była remiza, park z wyspą oraz stadion piłkarski z boiskami. 

Widok na Nowe Nieboczowy w sierpniu 2017 z opisanymi zabudowaniami, zdjęcie satelitarne/ źródło: Google Maps

Panorama wsi

Panorama wsi

Zabudowania jednorodzinne

Zabudowania jednorodzinne

Remiza w fazie budowy

Remiza w fazie budowy

ul. Dąbrowy

ul. Dąbrowy

Kościół

Kościół

Widok z placu kościelnego

Widok z placu kościelnego

Cmentarz

Cmentarz

Nowe Nieboczowy, sierpień 2017/ źródło: materiał własny

Po niecałym roku intensywnych prac budowlanych i rozbiórkowych, Nieboczowy zmieniły swoje oblicza zarówno w nowym jak i starym miejscu. Uroczysko zostało już całkowicie zrównane z ziemią. Tylko nieliczni zauważą tutaj pozostałości skrzyżowań ulic oraz pojedyncze miejsca, gdzie można wyszczególnić dawne istnienie jakiegoś budynku czy płotu, głównie po krzewach czy drzewach. Resztki ludzkiej cywilizacji zachowały się jeszcze w miejscu, gdzie niegdyś istniał ośrodek wypoczynkowy "Raj", jednak i tak jest to tylko część tego, co jeszcze można było zobaczyć na początku poprzedniego roku. W niezłym stanie zachowała się szutrowa droga, spływ do jeziora, boisko oraz zarysy ogródków działkowych. 

Pozostałości starych Nieboczów, ośrodek "Raj", czerwiec 2018 / źródło: materiał własny

Zupełnie inny obraz został stworzony w Nowych Nieboczowach, gdzie większość budynków została już ukończona lub są bardzo bliskie oddania ich do użytku. Na przestrzeni roku ukończono praktycznie remizę oraz stadion piłkarski z jego całą infrastrukturą. W zaawansowanej fazie budowy znajduje się park z wyspą, a w międzyczasie powstało kilka nowych domostw. Wieś nabrała jakby większego życia, aczkolwiek niektórzy mieszkańcy nadal nie są nastawieni pozytywnie do widoku obcych ludzi z aparatami. Dotyczy to bardziej starszych mieszkańców, którzy najprawdopodobniej pochodzą z Nieboczów. Trudno im się nie dziwić - historia ich przymusowej wyprowadzki odcisnęła swoje piętno, a ich prywatne tragedie i przeżycia stały się niejednokrotnie cenną pożywką dla mediów. Szczególnie drażliwym tematem była masowa ekshumacja, która nie zostanie poruszona w tym artykule, ze względu na szacunek do mieszkańców starej wsi.

Kapliczka przykościelna

Kapliczka przykościelna

Kładka w budowie

Kładka w budowie

Nowo powstające domy w oddali

Nowo powstające domy w oddali

Panorama wsi

Panorama wsi

Stadion piłkarski

Stadion piłkarski

Stadion piłkarski

Stadion piłkarski

Stadion piłkarski

Stadion piłkarski

Stadion piłkarski

Stadion piłkarski

Zabudowania wsi Nieboczowy, czerwiec 2018 / źródło: materiał własny

Największą perłą wsi pozostaje nadal kościół - ma to na celu jak najwierniejsze odwzorowanie oryginalnej miejscowości. Zlokalizowany na lekkim wzniesieniu podkreśla mocno katolickie powiązania mieszkańców wsi, które do samego końca były kultywowane w Starych Nieboczowach.

Kościół na zewnątrz

Kościół na zewnątrz

Ołtarz

Ołtarz

Ściana boczna wewnątrz

Ściana boczna wewnątrz

Organy kościelne

Organy kościelne

Kościół w Nowych Nieboczowach, czerwiec 2018 / źródło: materiał własny

  • Facebook
  • Instagram
  • Flickr

© 2014-2020 Michał Zbiciak

This site was designed with the
.com
website builder. Create your website today.
Start Now